Skip to main content

Search

Waarde voor de maatschappij

Wat is de waarde voor de maatschappij?

In Nederland is veel discussie over de prijs van geneesmiddelen in verhouding tot de kosten van geneesmiddelproductie. Een lastige discussie, omdat het enerzijds gaat over gezondheid, een onderwerp dat ons allemaal aangaat, en anderzijds over zakelijke bedrijfsvoering. We willen graag mensen gezond maken, dat is wat ons drijft, maar we moeten als organisatie ook winst maken om vandaag de geneesmiddelen te ontdekken en ontwikkelen. We zijn daarom van mening dat we moeten spreken over de waarde van innovatieve geneesmiddelen: als maatschappij moeten we de prijs betalen die het middel waard is. Het effect op micro- en macroniveau wordt hierin meegenomen. Wat voor waarde hebben geneesmiddelen voor patiënten, wat is de waarde voor de maatschappij en wat is de waarde van een gezonde bedrijfsvoering

Wat is de waarde voor de maatschappij?

Innovatieve geneesmiddelen worden ontwikkeld om patiënten te helpen, zodat zij kunnen blijven genieten van het leven, en minder afhankelijk zijn van zorg. Dit kan veel positieve maatschappelijke gevolgen hebben. Maar wat zijn die gevolgen precies? Wat is de waarde van innovatieve geneesmiddelen voor de maatschappij? Onze collega Paul Korte, algemeen directeur Janssen Nederland, geeft zijn visie:

 

Langer (actief) deel uitmaken van de maatschappij

We worden steeds ouder, mede dankzij innovatieve geneesmiddelen. Meer en meer ziektes kunnen worden voorkomen of genezen, veranderen van dodelijke naar chronische ziektes of kunnen goed onder controle worden gehouden met het behoud van een goede kwaliteit van leven. Zo kunnen patiënten blijven deelnemen aan de maatschappij. Dit is van grote waarde. Immers, mensen blijven werken, volgen een opleiding of leveren op een andere manier een bijdrage aan de maatschappij. Er zijn talloze voorbeelden, zoals:

  • Wereldwijd voorkomen vaccinaties ongeveer 2 tot 3 miljoen doden per jaar1. Grootschalige en vaak dodelijke epidemieën van ziektes zoals hepatitis, polio, gele koorts en mazelen worden hierdoor onderdrukt en mensen kunnen in goede gezondheid deel uit blijven maken van de maatschappij. Op schoon drinkwater na, is de impact van vaccinaties op de gezondheid wereldwijd daarmee het grootst.

  • De afgelopen decennia is het aantal patiënten wereldwijd met polio met maar liefst 99% gedaald, van 350.000 in 1988 naar 74 in 2015.2 Dankzij vaccinaties is de kans op een polio-infectie nu minimaal.

  • Daar waar HIV in het verleden een doodsvonnis was, is het nu een chronische ziekte. Patiënten kunnen nu wel 70 worden.

    Ook is door nieuwe behandeling de besmetting van moeder op kind sinds 2009 gehalveerd. Dit is van groot belang omdat jaarlijks 1.4 miljoen vrouwen met HIV zwanger worden.3

  • De overlevingskans voor mensen met verschillende vormen van kanker is de afgelopen 20 jaar gemiddeld met 15% gestegen, van 47% naar 62% kans om vijf jaar na diagnose nog te leven. Voor prostaatkanker is deze kans zelfs met 24% gestegen.4

  • Janssen ontwikkelt nieuwe geneesmiddelen en preventieprogramma’s tegen HIV, in Nederland én in ontwikkelingslanden. Door daarnaast te investeren in de ontwikkeling van een vaccin tegen HIV, hoopt Janssen in de toekomst ook nieuwe HIV infecties te kunnen voorkomen.

Maatschappelijke opbrengsten

Innovatieve geneesmiddelen zorgen voor grote maatschappelijke opbrengsten en kunnen kosten zelfs verlagen. Omdat mensen in staat zijn te blijven werken. Omdat behandelingen sneller gaan, en mensen korter in zorginstellingen hoeven te verblijven.

Verhoging van arbeidsproductiviteit

Om te bepalen of een nieuw medicijn (kosten) effectief is, wordt niet alleen gekeken naar het directe effect van een behandeling (bv. genezing), maar ook naar het effect op de kwaliteit van leven en de productiviteit.

  • Vaak kunnen mensen door hun ziekte niet meer werken. Dit geldt niet alleen voor de patiënt zelf, maar soms ook voor de mantelzorger. Bijvoorbeeld ouders die hun baan opzeggen om voor hun zieke kind te kunnen zorgen. In de EU zorgt kanker voor ruim 9 miljard euro aan productiviteitsverlies door verloren werkdagen en zelfs 42 miljard euro productiviteitsverlies door vroegtijdig overlijden. Geneesmiddelen kunnen zorgen voor gezondheidswinst en zo de productiviteit van patiënten en mensen in hun omgeving verhogen.5

  • Voor patiënten met psoriasis kunnen geneesmiddelen het aantal jaren met een goede kwaliteit van leven met wel 6.5 jaar verlengen.6 Schaamte speelt een minder grote rol in de dagelijkse activiteiten zoals werken, een opleiding volgen, sporten etc., waardoor de productiviteit van patiënten vergroot.

  • Nieuwe Hepatitis C medicatie zorgt bij Nederlandse patiënten voor een toename van het aantal gezonde levensjaren met een goede kwaliteit van leven, terwijl de kosten ten opzichte van de traditionele behandeling lager zijn.7

  • Niet alleen van de patiënten maar ook van de mantelzorgers kan de arbeidsproductiviteit verhogen dankzij geneesmiddelen.

Verlaging van zorgkosten

De directe zorgkosten van een ziekte worden niet alleen bepaald door de kosten van een geneesmiddel, maar ook door bijvoorbeeld de kosten van ziekenhuisopname, verpleging en verzorging. De volgende voorbeelden laten zien hoe innovatieve geneesmiddelen de maatschappelijke opbrengsten vergroten en zorgkosten verlagen:

  • Door de juiste behandeling brengen patiënten minder tijd door in zorginstellingen. Ze kunnen bijvoorbeeld eerder het ziekenhuis verlaten of worden minder snel opgenomen in het verpleeghuis. In Frankrijk zorgden nieuwe geneesmiddelen, geïntroduceerd tussen 1995 en 2004, voor een afname van het aantal dagen in het ziekenhuis met gemiddeld 11%.8 Door nieuwe geneesmiddelen tegen hart- en vaatziekten werd in diezelfde periode €80 per hoofd van de bevolking minder uitgegeven aan ziekenhuisopnamen.9

  • De zorgkosten in Nederland zijn de afgelopen jaren flink gestegen, van 9% van het totale BBP in 2012 naar 12% in 2016. Het percentage uitgaven aan geneesmiddelen zijn in diezelfde periode gedaald, van 8.4% van het totale zorgbudget naar 6%.10

  • Voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen is veel onderzoek nodig. Hier wordt dan ook veel in geïnvesteerd. Tijdens de patentperiode kunnen bedrijven een deel van die investeringen terug verdienen. Momenteel zijn er veel geneesmiddelen beschikbaar die patent-vrij zijn, die minder kosten dan een pakje kauwgom, maar waar voorafgaand wel veel in is geïnvesteerd. Dit zijn de zogeheten generieke geneesmiddelen. Zonder innovatief onderzoek zouden deze essentiële geneesmiddelen niet beschikbaar zijn voor zo’n lage prijs.


1 World Health Organization. Immunization. [Online].; 2015 http://www.who.int/topics/immunization/en/.

2 http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs114/en/

3 World Health Organization. WHO validates elimination of mother-tochild transmission of HIV and syphilis in Cuba. http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2015/mtct-hiv-cuba/en/.

4 www.cijfersoverkanker.nl

5 Luengo-Fernandez R, Leal J, Gray A, Sullivan R. Economic burden of cancer across the European Union: a population-based cost analysis. Lancet. 2013; 14(12): p. 1165-74.

6 Chaptini C, Quinn S, Marshman G. Durable dermatology life quality index improvements in patients on biologics associated with psoriasis areas and severity index: a longitudinal study. Australas J Dermatol. 2015 May 26. doi: 10.1111/ajd.12353. [Epub ahead of print]. 2015.

7 Vellopoulou A. et al. Cost utility of telaprevir-PR (peginterferon-ribavirin) versus boceprevir-PR and versus PR alone in chronic hepatitis C in The Netherlands. Appl. Health Econ Health Policy 2014; 12 (6):647-59.

8 Lichtenberg FR. The impact of pharmaceutical innovation on longevity and medical expenditure in France, 2000-2009. Economics & Human Biology. 2014; 13: p. 107-127.

9 Lichtenberg F. Have Newer Cardiovascular Drugs Reduced Hospitalization? Evidence from Longitudinal Country-level Data on 20 OECD Countries, 1995-2003.Natinal Bureau of Economic Research Inc. NBER Working Papers 14008. ; 2008.

10 OECD 2015, Rijksbegroting VWS 2016, Stichting Farmaceutische kerngetallen 2015